Môn thể thao nào cũng có hệ thuật ngữ riêng. Cricket cũng không ngoại lệ, thậm chí còn có rất nhiều thuật ngữ cần tìm hiểu. Ngay cả những người thường xuyên truy cập các trang cá cược cricket đôi khi cũng có thể nghe thấy một cụm từ mà họ không hiểu rõ.
Tên gọi các vị trí phòng thủ trong cricket có nhiều cách diễn đạt khá lạ lẫm. Đúng là đây không phải điều bạn ưu tiên suy nghĩ khi đưa ra quyết định cá cược thể thao, nhưng cách bố trí cầu thủ phòng thủ vẫn là một phần nền tảng của trận đấu, dù bạn đang xem T20, ODI hay Test cricket.
Biết tên các vị trí phòng thủ trong cricket sẽ giúp bạn hiểu phần bình luận trận đấu — các bình luận viên thường sử dụng những cái tên và cụm từ kỳ lạ nhất với giả định rằng mọi người đều biết họ đang nói về điều gì.
Dưới đây là cẩm nang tìm hiểu về các vị trí phòng thủ trong cricket…
Cầu thủ giữ wicket
Cầu thủ giữ wicket là người duy nhất trong đội phòng thủ được phép đeo găng và sử dụng đồ bảo vệ chân bên ngoài. Trong cricket hiện đại, họ thường đội cả mũ bảo hiểm.
Ở cấp độ chuyên nghiệp, cầu thủ giữ wicket dành phần lớn thời gian đứng khá xa phía sau các cọc wicket để đón những quả bóng từ các bowler tốc độ ở tầm cao ngang thân người.
Tuy nhiên, một phần quan trọng trong kỹ năng của họ là khả năng tiến sát các cọc wicket khi đối đầu với bowler xoáy, đồng thời xử lý được những thay đổi về tốc độ và độ nảy của bóng.
Khi xem cricket trên truyền hình, cầu thủ giữ wicket là người dễ nhận thấy nhất trong số các cầu thủ phòng thủ. Họ có nhiệm vụ bắt những quả bóng khẽ chạm mép gậy, cũng như đón bóng khi tay đánh không thực hiện cú đánh hoặc vung gậy nhưng đánh hụt.
Các chuyên gia giữ wicket sở hữu kỹ năng dùng găng xuất sắc đã không còn được ưa chuộng trong thế kỷ 21, nhưng giá trị của một cầu thủ giữ wicket đẳng cấp cao vẫn là chủ đề được tranh luận sôi nổi.
Các vị trí slip
Đứng cạnh cầu thủ giữ wicket ở phía off, first slip được bố trí sát bên người giữ wicket trong tư thế sẵn sàng bắt bóng. Các cầu thủ slip đứng yên khi bowler chạy đà, đầu gối khuỵu xuống để chuẩn bị thực hiện một pha bắt bóng bằng phản xạ.
Các vị trí này được đánh số theo hướng xa dần cầu thủ giữ wicket. Trong Test cricket, các đội thường bố trí nhiều cầu thủ slip — đội hình này được gọi là “slip cordon”.
Các biến thể của vị trí này gồm fly slip, đứng gần đường biên hơn, và leg slip, đứng cạnh cầu thủ giữ wicket ở phía leg.
Rahul Dravid và Mark Waugh được đông đảo giới chuyên môn đánh giá là những cầu thủ slip hay nhất mọi thời đại, với khả năng phòng thủ xuất sắc trước cả bowler seam lẫn bowler xoáy.
Gully
Di chuyển dần về hướng vuông góc với wicket, chúng ta sẽ gặp các cầu thủ gully. Họ cũng đứng trong tư thế bắt bóng, nhưng vị trí này nhằm đối phó với những quả bóng chạm phần mép gậy dày hơn hoặc bật vọt lên cao.
Được sáng tạo vào thập niên 1880, vị trí gully đã nhiều lần thịnh hành rồi lại thất thế. Đây là vị trí dành cho những cầu thủ có khả năng phối hợp tay mắt tuyệt vời, bởi họ thường phải thực hiện các pha đổ người cứu run theo phản xạ, bên cạnh những cú bắt bóng ngoạn mục đủ sức xuất hiện trong các đoạn phim nổi bật.
Khả năng xác định nên đứng sâu đến đâu ở gully cũng là một phần của kỹ năng. Richie Benaud, một trong những cầu thủ xuất sắc nhất ở vị trí này, luôn đứng cực kỳ gần để tránh việc bóng rơi xuống trước khi tới tay.
Point
Tiếp tục di chuyển về hướng vuông góc, chúng ta sẽ đến vị trí point. Point tiêu chuẩn là một cầu thủ đứng trong vòng trong với nhiệm vụ ngăn đối phương ghi run. Point đứng sâu hơn gully và nằm vuông góc với wicket ở phía off.
Vị trí point có nhiều biến thể, chủ yếu gồm backward point, silly point và deep point. Backward point lùi về phía sau đường vuông góc, gần gully hơn, còn deep point đứng sát đường biên để ngăn các cú đánh ghi bốn hoặc sáu run.
Silly point, một cái tên khá hài hước, đứng sát wicket và thường ở ngay cạnh dải pitch. Vị trí này phổ biến nhất khi bowler xoáy thực hiện lượt ném. Đây là một vị trí phòng thủ mang tính tấn công, nhằm tìm kiếm cơ hội bắt bóng sau khi bóng chạm gậy hoặc găng.
Các vị trí cover
Khu vực cover trải dài từ point vòng đến mid-off. Cover nằm cách đều point và mid-off. Đúng như tên gọi, cover point nằm gần point hơn, còn extra cover nằm giữa cover và mid-off.
Short cover hoặc short extra cover có thể được các đội trưởng sử dụng như một vị trí bắt bóng khi họ muốn buộc tay đánh thực hiện cú drive bổng.
Trong cricket một ngày, các đội trưởng thường bố trí một cầu thủ phòng thủ sâu sát đường biên ở khu vực cover — vị trí này thường được gọi là offside sweeper.
Những cầu thủ giàu thể lực nhưng không bắt bóng quá giỏi thường được bố trí ở khu vực cover. Đây là vị trí đòi hỏi phản xạ nhiều hơn một đôi tay chắc chắn.
Mid-off
Mid-off được bố trí ở phía trước theo chiều dọc sân bên phía off. Vị trí này có thể thay đổi từ sát bowler cho tới lệch ra gần khu vực cover — khi đó đôi lúc được gọi là wide mid-off.
Giống như các vị trí khác, mid-off cũng có một số biến thể. Silly mid-off là khi cầu thủ tiến lên gần các cọc wicket và đứng trong tư thế bắt bóng. Họ thường đứng ngay sát pitch.
Một mid-off đứng sâu hơn có thể lùi về gần vòng trong. Trong cricket một ngày, người ta cũng thường thấy long-off, về cơ bản là một mid-off đứng sát đường biên.
Các bowler thường xuyên phòng thủ ở mid-off để giao tiếp với bowler đang ném bóng, còn đội trưởng đôi khi cũng đứng ở đó vì lý do tương tự. Stuart Broad và Jimmy Anderson đã dành phần lớn sự nghiệp để thay nhau phòng thủ tại mid-off khi người kia thực hiện lượt ném.
Mid-on
Mid-on tương đương với mid-off nhưng nằm ở phía leg. Một số người hâm mộ cricket sử dụng lẫn lộn hai từ “short” và “silly” cho các vị trí bắt bóng thuộc mid-on và mid-off, trong khi những người khác cho rằng chúng chỉ các khu vực hơi khác nhau trên sân.
Tương tự như long-off và mid-off, ở đường biên phía leg theo chiều dọc sân cũng có long-on. Vị trí này có thể dịch chuyển từ gần như thẳng phía sau bowler cho tới vòng sang deep midwicket, hay còn gọi là cow corner.
Midwicket
Nếu cover là khu vực nằm giữa point và mid-off, thì midwicket chính là khu vực tương ứng ở phía leg. Đây không phải vị trí phổ biến khi các bowler tốc độ thực hiện lượt ném, dù nó có thể được sử dụng khi bóng được đưa vào phía trong, hướng về tay đánh.
Short midwicket được sử dụng như một vị trí bắt bóng trước những tay đánh có xu hướng gạt bóng bổng từ khu vực miếng đệm chân.
Deep midwicket đôi khi được gọi là “cow corner”. Một số người hâm mộ cricket cho rằng cow corner là một khu vực hơi khác, nằm thẳng hơn theo chiều dọc sân.
Ben Stokes, người có thể xem là cầu thủ cricket hay nhất thế giới, đang phòng thủ ở deep midwicket khi anh thực hiện một trong những pha bắt bóng xuất sắc nhất lịch sử World Cup.
Square leg
Square leg là vị trí tương đương với point ở phía leg. Short leg là biến thể đứng gần để bắt bóng của vị trí này và đôi khi còn được gọi là “bat pad”.
Vị trí này chủ yếu được sử dụng trước các bowler tốc độ và bowler xoáy. Bowler tốc độ sẽ hy vọng bóng chạm găng rồi bật về phía short leg, còn bowler xoáy trông chờ những biến đổi về độ xoáy hoặc độ nảy tạo ra cơ hội.
Vị trí square leg tiêu chuẩn nằm bên cạnh trọng tài. Đây là vị trí ngăn đối phương ghi run từ những cú đánh bóng bật khỏi miếng đệm chân hoặc những pha đánh lỗi sang phía leg.
Sát đường biên có các vị trí deep square, forward square và backward square. Forward square nằm phía trước đường vuông góc và gần midwicket hơn, còn backward square nằm phía sau đường vuông góc.
Forward square đôi khi được sử dụng khi đã có hai cầu thủ phòng thủ đứng phía sau đường vuông góc bên phía leg.
Third man
Không phải vị trí đầu tiên bạn nghĩ tới khi sắp xếp đội hình phòng thủ trong trò chơi điện tử cricket, nhưng third man lại là chủ đề gây tranh cãi giữa các bình luận viên cricket. Việc không có cầu thủ phòng thủ ở đường biên phía sau đường vuông góc bên phía off có thể khiến các bowler vô cùng khó chịu.
Third man đứng phía sau slip cordon để bảo vệ đường biên. Đôi khi đây có thể trở thành một vị trí tấn công nếu tay đánh thực hiện cú upper cut hoặc có nguy cơ đánh cú hook bằng mép trên của gậy. Tuy nhiên, nhiệm vụ chính của vị trí này là ngăn bóng chạy ra biên để ghi bốn run sau các cú late cut hoặc những pha chạm mép gậy.
Các đội trưởng có thể điều chỉnh third man đứng vuông góc hơn hoặc lùi về phía sau hơn. Đây là một nhiệm vụ gần như bất khả thi và thường khiến đội trưởng phải liên tục thay đổi đội hình theo hướng bóng được đánh đi.
Vị trí third man thường do một bowler đảm nhiệm trong một spell ném bóng.
Fine leg
Fine leg nằm phía sau đường vuông góc ở phía leg. Vị trí này thường được xem là một vị trí sát đường biên, dù short fine leg có thể được sử dụng như một vị trí tấn công khi bowler xoáy thực hiện lượt ném.
Bố trí fine leg sát đường biên giúp bảo vệ trước những quả bóng được ném xuống phía leg và có thể đặc biệt quan trọng khi các bowler tốc độ liên tục tấn công tay đánh bằng những quả bouncer.
Nhìn chung, fine leg là nơi các đội trưởng thường giấu cầu thủ phòng thủ yếu nhất của mình. Việc phải chạy từ fine leg ở đầu sân này sang fine leg ở đầu sân kia là cơn ác mộng đối với bất kỳ cầu thủ cricket nào.
Các vị trí phi truyền thống
Đại đa số vị trí phòng thủ trong cricket đều thuộc một trong những nhóm được liệt kê ở trên. Tuy nhiên, đôi lúc các đội trưởng táo bạo sẽ thay đổi bằng một cách bố trí khác biệt hơn.
Một ví dụ gần đây là việc Ben Stokes bố trí một cầu thủ sát đường biên phía sau cầu thủ giữ wicket trong loạt Ashes năm 2023. Đây là một phần trong chiến thuật sử dụng bóng ngắn của đội tuyển Anh, với hy vọng một cú chạm mép trên của gậy sẽ đưa bóng đến chỗ cầu thủ đó.
Những tình huống ném bóng ngắn thường tạo ra các cách bố trí đội hình kỳ lạ nhất. Cricket bóng trắng cũng có thể chứng kiến các cầu thủ phòng thủ đứng ở những vị trí khác thường.
Các đội Test theo đuổi lối chơi tấn công cực đoan sẽ thử nghiệm những cầu thủ bắt bóng ở nhiều vị trí khác nhau, từ việc tập trung đông người tại slip cordon cho đến tìm cách bắt loại một tay đánh khi người đó thực hiện cú drive.
*Bản quyền các bức ảnh trong bài viết này thuộc về Alamy*
Cập nhật lúc 2026-07-16 08:19